คอเลสเตอรอลสูง เกี่ยวกับพันธุกรรมจริงหรอไม่
คอเลสเตอรอลสูง (Hypercholesterolemia) คือการมีไขมันในเลือดเกินเกณฑ์ปกติ (รวมไม่เกิน 200 มก./ดล.) เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้หลอดเลือดตีบตัน นำไปสู่โรคร้ายแรง เช่น โรคหัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง ภาวะนี้มักไม่แสดงอาการ วันนี้ วิณพา ถือโอกาสนำความรู้เกี่ยวกับโรคคอเลสเตอรอลสูงมาฝากทุกคนกันค่ะ
คอเลสเตอรอลสูงเกิดจากอะไรได้บ้าง
- ลักษณะทางพันธุกรรม (genetic traits)
- พฤติกรรมการดำรงชีวิตและสิ่งแวดล้อม
ลักษณะทางพันธุกรรม ( Genetic traits ) คืออะไร
- รูปร่างและการกระจายตัวของไขมัน
- ความสามารถในการดูดซึมไขมันจากลำไส้
- การเผาผลาญและกำจัดคอเลสเตอรอลที่ตับ
- แนวโน้มการอักเสบของหลอดเลือด
ลักษณะเหล่านี้ไม่ถือว่าเป็นโรคพันธุกรรมโดยตรง สมาชิกในครอบครัวอาจมีระดับไขมันหรือความเสี่ยงไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมและสิ่งแวดล้อมของแต่ละคนร่วมด้วย ทั้งนี้มีคนกลุ่มหนึ่งที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงที่พยายามปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและปัจจัยแวดล้อมแล้วพบว่าผลเลือดไม่ได้ดีเท่าที่ควร ทำให้ต้องสงสัยมากขึ้นว่าบุคคลนั้นอาจจะไม่ได้แค่มีลักษณะทางพันธุกรรมที่เกื้อหนุนต่อไขมันสูง แต่อาจจะหมายถึงมีการกลายพันธุ์ในระดับยีนที่มีหน้าที่โดยตรงในการเผาผลาญหรือขับไขมันออกจากร่างกายเพียงยีนเดียวที่จัดอยู่ในกลุ่มโรคพันธุกรรม (genetic disorders) เช่น โรคคอเลสเตอรอลสูงชนิดที่ถ่ายทอดทางสายเลือด หรือ Familial Hypercholesterolemia (FH)
ในประชากรประมาณ 1 ใน 300 คน จะพบภาวะไขมันคอเลสเตอรอลสูงที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนเพียงยีนเดียว โรคนี้เกิดจากความผิดปกติของยีนที่เกี่ยวข้องกับการกำจัด LDL cholesterol ออกจากร่างกาย ทำให้ระดับ LDL สูงตั้งแต่อายุน้อย และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจตีบก่อนวัยอันควรอย่างชัดเจน ลักษณะสำคัญคือ
- ถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบเด่น
- บุตรมีโอกาสได้รับยีนผิดปกติร้อยละ 50
- ระดับ LDL cholesterol สูงมากตั้งแต่วัยเด็กหรือวัยหนุ่มสาว
- มีโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจตีบก่อนวัยอันควรสูง
สิ่งสำคัญที่สุดของการดูแลไขมันสูง
เป้าหมายสำคัญของการรักษาภาวะคอเลสเตอรอลสูง ไม่ใช่เพียงการลดตัวเลขไขมันในเลือด แต่คือการลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลันในอนาคต เนื่องจากการที่ไขมันในเลือดสูงอย่างเรื้อรังจะมีผลให้หลอดเลือดหัวใจแข็งตัว และทำให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่พอเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย ดังนั้นผู้ที่มีคอเลสเตอรอลสูงทุกคนควรได้รับการประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดอย่างเหมาะสม
คอเลสเตอรอลสูงไม่ใช่เพียงผลจากอาหารหรือพฤติกรรม แต่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมอย่างใกล้ชิดโดยเฉพาะโรค Familial Hypercholesterolemia ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจตั้งแต่อายุน้อย การประเมินความเสี่ยงอย่างละเอียด ทั้งผลเลือด และข้อมูลทางพันธุกรรม จะช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาและป้องกันโรคหัวใจได้อย่างเหมาะสมและแม่นยำที่สุด แนะนำให้ทุกคนหมั่นตรวจสุขภาพประจำปีอย่างเป็นประจำทุกปีนะคะ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดโรคคอเลสเตอรอลสูงได้ค่ะ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก : เว็บไซต์โรงพยาบาลสมิติเวช